tag:blogger.com,1999:blog-65797221603735623812012-01-24T13:10:21.649+01:00<a href="/p/przedmowy.html">przedmowy autora</a>   |   <a href="/p/info.html">info</a>kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comBlogger1081100tag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-5256810746408841922008-04-27T05:23:00.007+02:002008-04-27T12:12:57.318+02:00

Aktywizm - Altruizm - Anarchizm - Antropocentryzm - Antysemityzm - Artysta - Astrologia - Autorytet - Bałwochwalstwo - Behawioryzm - Bełkot - Demokracja - Dialektyka - Dialog - Dusza - Dziennikarz - Egoizm - Egzystencja - Egzystencjalne zagadnienia - Ekonomizm - Elita - Etyka - Filozofia chrześcijańska - Filozofia nowożytna - Filozofia syntetyczna - Guru - Hawelizm - Hermeneutyka - Historiozofia

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-20021406661778878672008-04-27T05:19:00.002+02:002008-04-27T05:19:49.051+02:00

AKTYWIZM. Mniemanie, że tylko ruch, działanie, dążenie do celu ma wartość i może dać sens ludzkiemu życiu, życie miałoby zatem sens tylko wtedy, gdy człowiek działa, dąży do czegoś. Aktywizm potępia jako “martwe” i bezużyteczne wszelkie używanie chwili, każdą kontemplację.Aktywizm istnieje od starożytności, ale został ostatnio bardzo spopularyzowany przez egzystencjalistów. Ci filozofowie pojmują

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-61662082917571347292008-04-27T05:18:00.008+02:002008-04-27T07:00:50.772+02:00

ANARCHIZM. Mniemanie, ze anarchia jest możliwym, a nawet pożądanym ustrojem społecznym. Anarchia to wyraz grecki, oznaczający ustrój albo raczej rozstrój w którym nie ma żadnego przymusu, a więc i autorytetu deontycznego sankcji. Anarchia jest oczywistym zabobonem, przynajmniej jeśli odnosi się do społeczeństw złożonych. W ciągu 5000 lat dziejów ludzkości nie jest znany ani jeden wypadek, w

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-8521989598837777472008-04-27T05:18:00.007+02:002008-04-27T05:19:28.922+02:00

ALTRUIZM. Altruizm został wynaleziony razem z dziwaczną nazwą przez francuskiego filozofa A. Comte’a. Nazwa jest dziwaczna, bo składa się ze źródłosłowów zaczerpniętych aż z trzech języków (łaciny, francuskiego i greckiego) - a to co ona oznacza jest zasadniczo różne od autentycznej miłości, którą altruizm miał zastąpić Altruizm jest mianowicie miłością innego człowieka w oderwaniu i dlatego, że

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-29225543952032043922008-04-27T05:18:00.002+02:002008-04-27T05:18:25.915+02:00

ANTROPOCENTRYZM. Zabobonna filozofia związana z humanizmem, uważająca człowieka za ośrodek i punkt wyjścia dociekań filozoficznych. Skrajną postacią antropocentryzmu jest pogląd greckiego tilozofa Pitagorasa, streszczony w słynnym zdaniu “człowiek jest miarą wszystkiego”. Antropocentryzm jest obrazą zdrowego rozsądku i to nawet w dwojaki sposób ze względu na przedmiot i na metodę ludzkiego

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-69640039703247527882008-04-27T05:17:00.015+02:002008-04-28T15:54:52.439+02:00

ASTROLOGIA. System oparły na założeniu, że wzajemne położenie Słońca, Księżyca i planet w chwili urodzenia człowieka rozstrzyga o jego losie, że znając je można więc przepowiedzieć o jego losie. Astrologia jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych zabobonów. W niektórych krajach cywilizowanych co trzeci dorosły człowiek płaci, i to nieraz drogo, za horoskopy astrologiczne. W Paryżu istnieje “

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-19752148968103432432008-04-27T05:17:00.014+02:002008-04-28T14:58:10.161+02:00

ARTYSTA. Artysta odgrywa ważną rolę w społeczeństwie: jest specjalistą w sztuce, umie lepiej niż inni wyrażać ludzkie uczucia i ideały, tworzy piękne dzieła itd. Ale jako taki artysta nie jest nauczycielem cnót, przywódcą politycznym ani filozofem. Gdy się uważa za takiego i występuje jako autorytet w tych dziedzinach, staje się intelektualistą. Przyznawanie mu tego autorytetu jest pierwszym

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-69328942856975689362008-04-27T05:17:00.013+02:002008-04-28T02:29:18.226+02:00

ANTYSEMITYZM. Wyrażenie “antysemityzm” używane jest dzisiaj w dziwaczny sposób, jako i że Arabowie są przecież Semitami: kto ich więc nie lubi, byłby antysemitą. Ale tego, co antysemityzm dziś oznacza, dotyczą co najmniej trzy zabobony.1. Pierwszym i najważniejszym jest sam antysemityzm. Polega on na demonizacji Żydów i przypisywaniu im wszelkiego zła. Zwolennicy antysemityzmu zwykli także

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-70324270888046044552008-04-27T05:16:00.008+02:002008-05-17T04:55:18.886+02:00

AUTORYTET. Wokoło autorytetu powstało kilka groźnych zabobonów. Aby zrozumieć ich przewrotność, wypada przede wszystkim wyjaśnić znaczenie nazwy autorytet. Mówimy, że jeden człowiek jest autorytetem dla drugiego w pewnej dziedzinie dokładanie wtedy, kiedy wszystko, co należy do tej dziedziny i zostało przez pierwszego podane z naciskiem do wiadomości drugiego (np. w postaci nauki, rozkazu itp.)

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-5160837488763030962008-04-27T05:16:00.007+02:002008-04-28T09:33:28.292+02:00

BAŁWOCHWALSTWO. Dosłownie cześć boska oddawana bałwanom, a więc stworzeniom, co zakłada, że się te stworzenia, skończone przedmioty, “ubóstwia”, pojmuje jako rodzaj bogów. Wyznawcy różnych religii (np. buddyści, wyznawcy religii biblijnych) bywali nieraz niesprawiedliwi względem ludzi, którzy rzekomo oddawali cześć bałwanom podczas gdy owe posągi itd. odgrywały najczęściej tylko rolę symbolów

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-67272481243298386442008-04-27T05:15:00.002+02:002008-04-27T05:16:11.371+02:00

BEHAWIORYZM. W ścisłym słowa znaczeniu metodologia, zabraniająca brania pod uwagę przeżyć badanego przedmiotu i nakazująca ograniczenie się do badania jego zachowania (angielskie behaviour). Czy ta metoda jest słuszna, czy nie, o tym powinni rozstrzygać psychiatrzy. Ale behawioryzm przybiera nieraz inne, zabobonne znaczenie: wówczas jest mniemaniem zgodnie z którym nie ma zjawisk psychicznych,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-42964499447107071242008-04-27T05:14:00.008+02:002009-12-21T00:36:26.943+01:00

BEŁKOT. Mowa ludzka pozbawiona sensu. Sam bełkot nie jest zabobonem; jest nim natomiast wierzenie, że można za pomocą bełkotu przekazać informacje o przedmiotach. Istnieją dwa podstawowe rodzaje bełkotu: pierwszy polega na używaniu słów, których nikt w ogóle nie rozumie, drugi na używaniu wyrażeń w zasadzie zrozumiałych dla słuchacza względnie czytelnika, ale stosowanych w znaczeniu najzupełniej

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-20893302506030640012008-04-27T05:14:00.006+02:002008-04-27T07:01:50.125+02:00

DEMOKRACJA. Demokracji w ogóle zdefiniować niepodobna tak wielkie jest pomieszanie pojęć w tej sprawie. Samo przekonanie, że demokracja jest dobrym ustrojem, nie jest zabobonem. Jest natomiast zabobonem ślepe wierzenie, że tylko demokracja jest dopuszczalną formą ustroju - i to bez rozróżnienia różnych znaczeń tego słowa.Tych znaczeń jest co najmniej sześć: demokracja ustrojowa. określony rodzaj

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-19187778239406319482008-04-27T05:13:00.005+02:002008-04-27T05:13:58.295+02:00

DIALEKTYKA. Nazwa dialektyka pochodzi od greckiego dialegein, co znaczy dyskutować; dialektyka była więc pierwotnie sztuką dyskutowania. W ciągu długich okresów np. u starożytnych stoików i u scholastyków nazywano dialektyka logikę. W tym znaczeniu dialektyka nie jest bynajmniej zabobonem, ale może być sztuką bardzo pożyteczną. Dopiero filozof niemiecki Hegel nadał słowu nowe, zabobonne znaczenie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-31736021450407852772008-04-27T05:13:00.002+02:002008-04-27T05:13:25.070+02:00

DIALOG. Wyrażenie greckie, znaczące to samo co “rozmowa”, “dyskusja”, niekiedy z naciskiem na lepsze poznanie jakiegoś przedmiotu, jako celem. Dialog nie ma więc sam w sobie nic szczególnie tajemniczego ani “filozoficznego”. Niestety niektórzy egzystencjaliści zrobili z dialogu prawdziwy zabobon. Według nich dialog jest w życiu ludzkim czymś zasadniczym, “głębokim” i niezmiernie ważnym. Jeden

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-22716322115129111512008-04-27T05:12:00.002+02:002008-04-27T05:12:57.804+02:00

DUSZA. Mało jest wyrażeń i pojęć, wokół których narosło tyle zabobonów, co wokoło duszy. Najważniejsze to bodaj dwa: zabobon materialistyczny i zabobon reistyczny.1. Zabobon materialistyczny polega na przeczeniu oczywistemu faktowi, że człowiek - a razem z nim chyba także wyższe zwierzęta ma jakieś przeżycia, wyobrażenia, myśli i uczucia, że coś wie i czegoś pragnie. Wszystkie te zjawiska

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-34267568452559162982008-04-27T05:11:00.005+02:002010-04-03T22:26:37.866+02:00

DZIENNIKARZ. Dziennikarstwo jest zawodem ludzi wyspecjalizowanych w tak zwanych środkach masowego przekazu, a więc w dziennikach, periodykach, telewizji, radiu itp. Jak sama nazwa wskazuje, zadaniem środków masowego przekazu jest przekazywanie masom informacji. Stąd dziennikarz jest sprawozdawcą i niczym innym. Jest specjalistą w zbieraniu, przedstawianiu i podawaniu innym informacji. Jak długo

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-27116294757790662022008-04-27T05:10:00.005+02:002008-04-27T05:11:23.100+02:00

EGOIZM. Postawa człowieka, który dobro własne przedkłada ponad dobro innych; przeciwieństwo altruizmu. Od czasów A. Comte’a rozpowszechniony jest zabobon głoszący, że człowiek nie ma prawa dbać w pierwszym rzędzie o samego siebie, że powinien zawsze i wszędzie dawać pierwszeństwo innym, a zwłaszcza ludzkości. Jeśli tego nie czyni, jest pogardy godnym egoistą. Zdrowy rozsądek twierdzi, że prawda

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-85084446174525795602008-04-27T05:10:00.002+02:002008-04-27T05:10:42.800+02:00

EGZYSTENCJA. Nazwa egzystencja oznaczała tradycyjnie to samo co “istnienie”, mówiono więc nie tylko o egzystencji ludzkiej, ale także o egzystencji zwierząt, kamieni itp. Od czasu powstania egzystencjalizmu nadano jednak tej nazwie nowe, zabobonne znaczenie. Określa się ją mianowicie w tych kołach jak następuje: Po pierwsze, egzystencję posiada tylko człowiek. Tylko on jeden “egzystuje”, podczas

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-25264984954066203092008-04-27T05:09:00.006+02:002008-04-28T15:51:36.339+02:00

EKONOMIZM. Zabobonne wierzenie, że człowiek ma tylko tzw. potrzeby materialne (jadło, mieszkanie itp.) względnie, że zaspokojenie potrzeb materialnych pociąga za sobą automatycznie zaspokojenie wszystkich innych i szczęście ludzi. Że jest to zabobon, widać choćby w krajach bogatych, gdzie potrzeby materialne są zaspokojone z nadmiarem, ale gdzie wielu ludzi, zwłaszcza młodych, czuje się

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-5793817825904024842008-04-27T05:09:00.005+02:002008-04-27T05:10:14.460+02:00

EGZYSTENCJALNE ZAGADNIENIA. Pytania dotyczące sensu życia ludzkiego, ale leżące, jeśli wolno się tak wyrazić, na kraju życia i świata. Jako takie wymienia się zwykle: śmierć, sam sens życia, cierpienia, zawód, miłość. Z egzystencjalnymi zagadnieniami związane są dwa zabobony.1. Jeden z nich, bardzo rozpowszechniony w czasach oświecenia i jeszcze dziś reprezentowany przez marksizm-leninizm,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-2840305348540290392008-04-27T05:08:00.003+02:002008-04-27T12:22:11.007+02:00

ELITA. Autentyczna elita to tyle co ogół najwybitniejszych ludzi w danym społeczeństwie, najwybitniejszych pod względem charakteru, wiedzy, inteligencji, zdolności twórczych itd. W tym znaczeniu elita jest przeciwieństwem ludu. Najważniejszym dzisiaj zabobonem odnoszącym się do elity jest przekonanie, że jest ona niepotrzebna albo nawet szkodliwa dla społeczeństwa, że wiec należy wszelką elitę

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-75248923361501830552008-04-27T05:07:00.005+02:002008-04-27T05:08:25.094+02:00

ETYKA. Zespół zasad postępowania ludzkiego (zwany czasem mniej poprawnie “moralnością”). Etyki dotyczy kilka zabobonów.1. Jeden z nich polega na mniemaniu, że istnieje jakaś “etyka naukowa”, to jest, że z nauki można się dowiedzieć, jak powinniśmy postępować w życiu. Jest to zabobon, jako że nauka zajmuje się tylko faktami, tym co jest - a z tego, że coś jest, a więc z wiedzy o faktach, nie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-29652512312718077532008-04-27T05:07:00.002+02:002008-04-27T05:07:38.591+02:00

FILOZOFIA CHRZEŚCIJAŃSKA. Wyrażenie filozofia chrześcijańska może oznaczać bądź filozofię, która rozwinęła się w środowisku chrześcijańskim (filozofię historycznie chrześcijańską), bądź taką, która zakłada dogmaty chrześcijańskie. Że filozofia chrześcijańska w pierwszym znaczeniu istnieje, jest faktem i uznawanie jej za filozofię nie jest zabobonem. Jest nim natomiast uznawanie za filozofię

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-17588583934021886962008-04-27T05:06:00.007+02:002008-04-29T03:18:08.986+02:00

FILOZOFIA SYNTETYCZNA. Zabobonny rodzaj filozofii uprawianej w celu stworzenia wszystko obejmującej syntezy. Filozofia syntetyczna buduje więc systemy, które tłumaczą całość ludzkiego doświadczenia - zarówno doświadczenia faktów, jak i przeżyć moralnych, estetycznych itp. Tego rodzaju wielka synteza jest, jak dziś wiemy, rzeczą światopoglądu a nie nauki, a więc także nie filozofii. Platon i

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-63477139461786326792008-04-27T05:06:00.006+02:002008-04-27T12:40:05.424+02:00

FILOZOFIA NOWOŻYTNA. Ciemny okres w dziejach myśli filozoficznej trwający od odrodzenia (XVI wiek) do mniej więcej połowy XIX wieku. Aczkolwiek nie można powiedzieć, by wszyscy filozofowie nowożytni byli zabobonni, mniemanie że filozofia nowożytna jest świetnym, postępowym okresem w historii myśli europejskiej jest zabobonem. Dokładniej mówiąc, należy przy ocenie tej filozofii odróżnić dwie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-50007149451109248562008-04-27T05:05:00.008+02:002010-03-18T02:36:26.879+01:00

HAWELIZM. Neologizm utworzony z hebrajskiego rzeczownika hawel, tłumaczonego tradycyjnie przez “marność”. Hawelizm oznacza pogląd przypisywany autorowi biblijnego Eklezjastesa, że “marność nad marnościami - wszystko jest marnością”. Nie ma, innymi słowami, na świecie niczego, o co warto by zachodzić, walczyć, do czego należałoby dążyć - co by w ogóle miało jakikolwiek sens. Hawelizm jest

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-15206456318188691952008-04-27T05:05:00.006+02:002008-04-27T07:03:10.186+02:00

GURU. Indyjskie wyrażenie, odpowiadające mniej więcej polskiemu “mistrz”. Są dwa rodzaje guru i dwa związane z tym zabobony. Jeden, to guru w ścisłym słowa znaczeniu, czyli czarodziej kierujący sektą; drugi to filozof przeszłości, którego późniejsi filozofowie, należący do jego “szkoły” uważają za bezwzględny autorytet. Różnica między tymi dwoma zabobonami polega na tym, że pierwszy guru,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-66799921689435726442008-04-27T05:04:00.002+02:002008-04-27T05:04:50.840+02:00

HERMENEUTYKA. Uczeni historycy i filozofowie używali od dawna racjonalnej metody zwanej hermeneutyką; polegała ona na rozpatrywaniu i tłumaczeniu tekstów w ramach współczesnej im literatury i wypadków. Ale od czasów niemieckiego filozofa Dilthey’a nazwano hermeneutyką coś całkiem innego, a mianowicie nie racjonalną, ale irracjonalną metodę, mającą służyć tzw. Verstehen, tj. wczuwaniu się

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-25816561921333703442008-04-27T05:03:00.007+02:002008-04-29T03:10:06.754+02:00

HUMANIZM. Prawdopodobnie najbardziej rozpowszechniony współcześnie zabobon. Zgodnie z rozpowszechnionymi poglądami wolno być czymkolwiek kto chce, tylko nie wolno nie być humanistą. Humanizm jest wspólnym wierzeniem większości kaznodziei, polityków, filozofów, dziennikarzy i tym podobnych. Kto się do niego nie przyznaje, uchodzi za podłego barbarzyńcę. A jednak humanizm jest kompromitującym

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-62397401380461609322008-04-27T05:03:00.006+02:002008-04-28T11:50:44.874+02:00

HISTORIOZOFIA. Rzekoma filozofia historii, która umie przewidzieć, dokąd historia zdąża. Historiozofia jest zabobonem, jako że nie mamy żadnej podstawy do stawiania prognozy długoterminowej: po prostu nie wiemy, jak potoczą się wypadki. Rzecz mianowicie w tym, że każda prognoza jest rozumowaniem, mającym postać następującą: “jeśli okoliczności się nie zmienią, nastąpi to a to; otóż okoliczności

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-31739857702642075072008-04-27T05:02:00.003+02:002008-04-27T23:11:13.977+02:00

IDEALIZM. Wyrażenie idealizm ma przynajmniej cztery różne znaczenia. W niektórych idealizm jest zabobonem. Odróżniamy mianowicie najpierw idealizm moralny: postawę człowieka, który wierzy w ideały moralne, albo nawet bierze ideał za rzeczywistość. W tym znaczeniu idealizm niekoniecznie jest zabobonem - może być nawet postawą rozsądną. W drugim znaczeniu chodzi o idealizm ontologiczny, którego

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-84768271679580760942008-04-27T05:01:00.008+02:002009-02-16T01:45:10.138+01:00

INTELEKTUALISTA. Człowiek, który: 1. posiada pewne wykształcenie akademickie, albo podobne do akademickiego; 2. nie ma nic wspólnego z życiem gospodarczym, w szczególności nie jest robotnikiem; 3. zabiera publicznie głos i chce uchodzić za autorytet w sprawach moralności, polityki, filozofii, światopoglądu. Robotnik nie jest więc intelektualistą, nawet jeśli jest geniuszem, podobnie kupiec albo

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-22482583045018879702008-04-27T05:01:00.005+02:002008-04-27T05:02:33.672+02:00

IDEOLOGIA. Należy odróżnić potoczne i marksistowskie znaczenie nazwy ideologia. W potocznym znaczeniu używamy tego słowa, gdy mówimy np. o ideologii oświecenia, hitlerowskiej albo komunistycznej. W tym znaczeniu ideologia jest szczególnym rodzajem światopoglądu, zawierającym, obok odpowiedzi na pytania metafizyczne, egzystencjalne i moralne, także dwa inne składniki, które znajdujemy tylko w

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-55221147848972085392008-04-27T05:00:00.002+02:002008-04-27T05:00:41.258+02:00

INTUICJA. Tyle co poznanie bezpośrednie, “wgląd” w przedmiot dany, obecny przed oczami względnie przed umysłem. Istnieją dwa rodzaje intuicji. Jedna poprzedza rozumowanie, druga jest rodzajem wizji całości systemu, już zbudowanego przez rozumowanie. Z intuicją związane są dwa zabobony. Jeden z nich chciałby się bez niej obejść - albo przynajmniej bez intuicji umysłowej (ogranicza więc intuicję do

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-3163084486303394092008-04-27T04:59:00.007+02:002010-10-21T00:26:38.108+02:00

KAPITALIZM. Przez kapitalizm rozumie się w pierwszym rzędzie pewien ustrój ( gospodarczy, u marksistów także polityczny), a wtórnie pogląd, zgodnie z którym ten ustrój jest dobry, pożądania godny. W tym drugim znaczeniu kapitalizm to tyle co liberalizm gospodarczy. Analizując dyskusję między zwolennikami tego liberalizmu a marksistami, znajdujemy nie mniej niż siedem zabobonów. Niektóre z nich są

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-36689389165556921912008-04-27T04:59:00.006+02:002010-03-23T20:15:05.703+01:00

IRRACJONALIZM. Zabobon polegający na wierzeniu, że człowiek może lepiej poznać świat za pomocą uczuć, intuicji itp., niż za pomocą rozumu. Zabobonność tego poglądu jest oczywista, jako że wszystko, co wiemy o świecie, zostało poznane za pomocą doświadczenia i wnioskowania, tj. za pomocą rozumu. Przeczenie temu jest czymś tak dziwacznym, że pytanie, dlaczego tylu ludzi ulega irracjonalistycznemu

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-48645300249617554952008-04-27T04:58:00.002+02:002008-04-27T04:58:59.630+02:00

KARA. Rozpowszechniony zabobon uważa karę za nieporozumienie. Przestępcy, powiada, nie należy karać, ale z jednej strony unieszkodliwić (podobnie jak unieszkodliwia się umysłowo chorego), a z drugiej strony reedukować, wychowywać. Ten zabobon prowadzi do uważania okrutnych morderców itp. za biednych, prześladowanych ludzi. Stąd starania, by więzienia urządzić jak najwygodniej, stąd zniesienie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-70541671086000865872008-04-27T04:57:00.005+02:002008-04-27T04:58:26.872+02:00

KLASA. Wielka grupa ludzi, określona przez ich udział w dochodzie społecznym i przez sposób, w jaki ten udział otrzymują (Lenin). Według marksizmu istnieją obecnie dwie główne klasy, proletariat i burżuazja. Tak rozumianej klasy dotyczą różne zabobony.Pierwszym jest wierzenie, że owe wielkie grupy ludzi, rzekomo rozstrzygające w życiu społecznym, dadzą się określić w wyżej podany sposób. Wiadomo

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-28657979271040360102008-04-27T04:57:00.002+02:002008-04-27T04:57:47.983+02:00

KOBIETA. Wokół kobiet powstały dwa zabobony. Jeden z nich polega na tym, że uważa się ją za człowieka niższego rodzaju, czasem nawet (tak podobno w Koranie) za istotę pozbawioną duszy. Drugi zabobon, przeciwny pierwszemu, uważa kobietę po prostu za mężczyznę i chciałby ją jak najbardziej do niego upodobnić. Pierwszy z tych zabobonów jest tak dalece sprzeczny z całym naszym doświadczeniem, że nie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-40903157550542349182008-04-27T04:56:00.006+02:002008-04-29T03:00:05.479+02:00

KOLEKTYWIZM. Wyrażenie kolektywizm znaczy z jednej strony tyle, co komunizm w szerokim słowa znaczeniu. Z drugiej strony oznacza pogląd ogólniejszy, a mianowicie przyznawanie bezwzględnego pierwszeństwa zbiorowości, społeczeństwu przed jednostką ludzką. Parafrazując znane powiedzenie Mussoliniego, można kolektywizm zdefiniować słowami: “Wszystko w społeczeństwie, wszystko przez społeczeństwo,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-75368625262955084462008-04-27T04:56:00.002+02:002008-04-27T04:56:48.689+02:00

KOMUNIZM. Istnieją co najmniej dwa różne znaczenia nazwy komunizm. Ich pomieszanie jest rozpowszechnionym dziś zabobonem. W pierwszym, szerokim słowa znaczeniu, komunizm to ustrój, w którym środki produkcji, wszystkie dobra, a czasem nawet kobiety są wszystkim wspólne. Wtórnie każda ideologia, partia itd., która taki ustrój uważa za cel do osiągnięcia, nazywa się też komunizmem. W drugim, węższym

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-89694589496935543672008-04-27T04:55:00.006+02:002008-04-27T07:04:09.677+02:00

LITERAT. Literatura w dzisiejszym słowa znaczeniu, tzw. literatura piękna, to tyle, co zespół wierszy, powieści, opowiadań itp. Literat jest więc człowiekiem, który takie pisma tworzy. Istnieje rozpowszechniony zabobon, zgodnie z którym literat miałby prawo występować, jako taki, w roli nauczyciela wszelkiej mądrości. Tym samym literat staje się intelektualistą. Ten zabobon był i bodaj jeszcze

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-38499420711382021932008-04-27T04:55:00.005+02:002008-04-27T04:56:16.452+02:00

KONWENCJONALIZM. Zabobonne mniemanie, że wszystko opiera się na umowie (umowa nazywa się po francusku conventiori). Jeśli mnie na przykład boli ząb, to dlatego żeśmy się tak umówili. Od umowy zależy także wniosek, że skoro miałem sto dolarów i wydałem dwa razy po pięćdziesiąt, to nic mi już nie zostaje. Gdybyśmy byli umówili się inaczej, to by mnie ząb nie bolał i miałbym w kieszeni jeszcze

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-2161310196884852572008-04-27T04:54:00.003+02:002011-05-15T19:13:01.622+02:00

LOGIKA. Tradycyjnie pojmowano logikę jako naukę o poprawnym wnioskowaniu. Obecnie logika składa się z trzech głównych części, a mianowicie logiki formalnej, która jest teorią przedmiotów w ogóle, a więc pewnego rodzaju ontologią, z ogólnej metodologii nauk i z semiotyki, tj. logicznej teorii mowy. Logika formalna ma obecnie postać matematyczną (logistyka). Wokoło logiki istnieje długi szereg

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-35098196316839872542008-04-27T04:52:00.002+02:002008-04-27T04:54:32.600+02:00

LOGISTYKA. Nazwa nadana w 1902 roku współczesnej logice matematycznej. Wielu filozofów używa jednak tej nazwy jako rodzaju wyzwiska, mając na celu podkreślenie, że ich zdaniem logistyka nie jest logiką. Otóż ten pogląd jest zabobonem. Logistyka jest bowiem całkiem oczywiście logiką w sensie Arystotelesa, którego podstawowe poglądy i program logiczny urzeczywistnia, rozszerzając go. Logistyka

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-86041955877160093522008-04-27T04:51:00.002+02:002008-04-27T04:52:06.030+02:00

LUD. Nazwa lud ma dwa znaczenia. W jednym lud to tyle, co wszyscy obywatele danego kraju; w drugim to ci spośród nich, którzy się w społeczeństwie niczym nie wyróżnili, a więc przeciwieństwo elity. Rozpowszechniony dzisiaj zabobon głosi, że lud jest szczególnie mądry, cnotliwy i kulturalny, że jego przedstawiciele mają więcej wiedzy od uczonych, więcej szlachetności niż członkowie elity, więcej

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-9660018038689625832008-04-27T04:50:00.002+02:002008-04-27T04:51:11.552+02:00

LUDZKOŚĆ. Najważniejszym zabobonem związanym z pojęciem ludzkości jest proste bałwochwalstwo francuskiego filozofa A. Comte’a, który nazwał ludzkość “wielką istotą” (grand etre) i uwielbiał ją. Pod jego wpływem podobne bałwochwalstwo rozpowszechniło się w wielu krajach, gdzie ludzkość jest do dziś dnia uważana za coś nie tylko wielkiego, ale i za świętość: jest po prostu ubóstwiana. O tym

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-85928356993113899512008-04-27T04:47:00.002+02:002008-04-27T04:49:32.074+02:00

MAGIA. Zabobonna technika zakładająca, że człowiek może za pomocą mniej lub więcej tajemniczych słów, ruchów, amuletów itp. zmusić siły przyrody, a nawet duchy i samego Boga, do pełnienia jego woli. Sama magia jest zabobonem, ale zabobonem jest również mieszanie jej z religią, która jest w zasadzie przeciwieństwem magii, jako że ludzie religijni przeżywają intensywnie swoją zależność od Bóstwa, a

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-68605326702326710112008-04-26T15:30:00.001+02:002008-04-26T15:31:52.657+02:00

MARKSIZM. Najważniejsza - bodaj jedyna naprawdę ważna - odmiana marksizmu, a mianowicie tzw. marksizm-leninizm, jest prawdopodobnie najbogatszym zbiorem zabobonów, jaki kiedykolwiek utworzono. Jego wyznawcy są typową sektą z typowym guru. Ich poglądy, a mianowicie marksizm, zawierają m.in. tzw. “naukowy” światopogląd, materializm dialektyczny, scjentyzm, historiozofię, ekonomizm, zabobonną teorię

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-7138096235179896422008-04-26T15:28:00.001+02:002008-04-26T15:29:17.993+02:00

MATERIALIZM. Zabobon polegający na twierdzeniu, że wszystko co jest, a w szczególności wszystkie zjawiska psychiczne, są materialne, to jest fizyczne, że więc myśl, świadomość, uczucie, wola itp. bądź wcale nie istnieją, bądź muszą być rozumiane jako coś fizycznego, w gruncie rzeczy jako ruchy kawałków materii. Tak pojęty materializm jest jednym z najdziwniejszych zabobonów, jakie filozofowie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-68615963745623947352008-04-26T15:26:00.001+02:002008-04-26T15:28:22.920+02:00

MATERIALIZM DIALEKTYCZNY. Jeden z najdziwniejszych zabobonów wchodzących w skład głównej odmiany marksizmu-leninizmu. Materializm dialektyczny jest mianowicie połączeniem poglądów dwóch filozofów, którzy głosili twierdzenia wzajemnie sprzeczne. Chodzi mianowicie o Arystotelesa i Hegla. Bo wyrażenie “materializm” w materializmie dialektycznym ma niewiele wspólnego z materializmem w zwykłym słowa

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-17997859889531204072008-04-26T15:24:00.001+02:002008-04-26T15:25:24.967+02:00

METAFIZYKA. Ludzie mówią nieraz o metafizyce z zabobonnym strachem (“dreszcze metafizyczne”). Ten zabobon jest skutkiem zbiegu kilku okoliczności. Zaczyna się wszystko od niejakiego Andronikosa z Rodos, który nie wiedząc jak nazwać paczkę notatek pozostawionych przez Arystotelesa, nadał im nazwę “to co przychodzi po (meta) fizykach”. Czego tam nie ma! Jest m.in. cały słowniczek wyrażeń

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-53492978896639601562008-04-26T15:22:00.002+02:002008-04-26T15:22:51.919+02:00

MIŁOŚĆ. Rzecz dziwna, że miłość, a więc przeżycie, zdawałoby się, wszystkim dostępne i piękne, stała się przedmiotem zabobonów. Aby to zrozumieć, wypada przypomnieć parę zasadniczych cech miłości, wypracowanych w XX wieku przez filozofów (Scheler i inni). Pierwszą taką cechą jest to, że przedmiotem miłości godnej tej nazwy jest zawsze konkretna osoba ludzka, a nie anonimowe indywiduum, i to o

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-81283678991325331602008-04-26T15:20:00.001+02:002008-04-26T15:21:33.232+02:00

MISTYKA. Bezpośrednie doświadczenie Boga. Wokoło mistyki istnieje kilka zabobonów, wywołanych przez pomieszanie pojęć. Jednym z nich jest zabobon dialogiczny (patrz dialog), który przypisuje stany mistyczne wszystkim wierzącym. Inny zabobon polega na nazywaniu każdego bełkotu mową mistyczną. Jeszcze inny miesza mistykę ze zjawiskami niezwykłymi, np. wizjami, lewitacją itd. Autentyczna mistyka nie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-13168715027576729822008-04-26T15:19:00.001+02:002008-04-26T15:20:11.770+02:00

MIT. Opowiadanie, o którym wiemy, że jest fałszywe, a jednak trzymamy się go, jak gdyby było prawdziwe. Istnieją dwa rodzaje mitów. Pierwszy to mit symboliczny, który jest fałszywy, o ile się go rozumie dosłownie, ale może być prawdziwy w rozumieniu symbolicznym. Przykładem takiego mitu jest staroegipskie opowiadanie o Ozyrysie, który miał być zabity przez Seta, pocięty na czternaście kawałków, a

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-4702217451964192282008-04-26T15:17:00.002+02:002008-04-29T03:15:32.069+02:00

MŁODZIEŻ. W połowie XX wieku rozpowszechniło się mniemanie, że młodzi ludzie, a nawet podrostki, są pod każdym względem lepsi, mądrzejsi itp. od ludzi dorosłych. Podejrzewam nawet, że coś w tym rodzaju znajdujemy już w “Odzie do młodości”:Niechaj kogo wiek przytłoczy Chyląc ku ziemi poradlone czoła… Młodości: Ty nad poziomy wylatuj…Jakkolwiek by z tym było, mniemanie o bezwzględnej wyższości

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-1308610995663990132008-04-26T15:16:00.003+02:002008-04-27T12:10:28.310+02:00

NACJONALIZM. Pogląd wyrażający się najczęściej słowami: “naród jest najwyższym dobrem”. Niezależnie od pojęcia narodu - różnego w różnych krajach - każdy nacjonalizm zawiera dwa twierdzenia: po pierwsze, że dany naród jest rodzajem absolutu, bóstwa stojącego ponad wszystkim, a więc także ponad jednostką, która winna wszystko dla niego poświęcić; po drugie, że dany naród jest czymś lepszym,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-27105288294359624592008-04-26T14:44:00.002+02:002008-05-13T00:08:15.474+02:00

NAUKA. Nauką nazywa się zespół zdań posiadających następujące cechy: 1. dotyczą wyłącznie faktów zachodzących w świecie, 2. mają charakter obiektywny, są sprawdzalne intersubiektywnie, tj. przez co najmniej dwie różne osoby, 3. zostały ustalone ze starannością, którą odznaczają się naukowcy, 4. zostały ogłoszone przez specjalistów pracujących w danej dziedzinie.Z nauką związanych jest kilka

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-13786153304612298662008-04-26T14:29:00.002+02:002008-04-26T14:30:34.396+02:00

NIEŚMIERTELNOŚĆ. Co najmniej dwa zabobony dotyczą nieśmiertelności. Jeden z nich bardzo rozpowszechniony wśród ludzi wierzących, polega na wyobrażeniu, że dusza ludzka żyje po śmierci dalej w sposób podobny do życia człowieczego przed śmiercią. Skrajnym przykładem tego zabobonu były np. wierzenia staroegipskie, które nakazywały dostarczać zmarłym jadła, ubrania, narzędzia pracy itp., bo sądzono,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-57812521233264910042008-04-26T14:27:00.002+02:002008-04-26T14:27:44.574+02:00

NUMEROLOGIA. Wróżenie z liczb. Liczby mają być dobre albo niedobre, szczęśliwe albo nieszczęśliwe. Dwójka jest zawsze zła, fatalna, jako że diabeł ma dwa rogi. Trzynastka jest zła, nieszczęśliwa dla pospólstwa (podobno w tarocie odpowiada jej “śmierć”); natomiast mędrcowi ta sama trzynastka przynosi szczęście. Fatalna jest dla niego liczba 23. Stąd numer domu, w którymś ktoś mieszka, dzień

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-81435107399818742832008-04-26T14:21:00.004+02:002008-04-26T15:02:37.866+02:00

ODRODZENIE. Niemal dwa i pół wieku trwający okres przejściowy między średniowieczem a epoką nowożytną w Europie. W tym okresie zaszły znaczne zmiany w wielu dziedzinach; wspaniale rozwinęła się m.in. nauka i sztuka. W odrodzeniu należy odróżnić liczne składniki i fazy rozwoju. Związane są też z nim różne zabobony, tak dalece zakorzenione, że nauka nowoczesna dopiero obecnie stara się z wielkim

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-39937305291837549372008-04-26T00:50:00.005+02:002008-04-26T00:51:13.569+02:00

OŚWIECENIE. Ruch kulturowy mający na celu zastąpienie autorytetu religijnego względnie politycznego przez tzw. rozum. Istotna dla oświecenia jest wiara w konieczny postęp ludzkości ku “światłu” i wszelkiemu dobru, a to dzięki wszystko wyjaśniającej nauce. Łączy się z tym racjonalizm, przekonanie, że nie ma zagadnień niedostępnych dla nauki, że ona i ona sama jest dobroczynną siłą, warunkującą

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-79236495284343825102008-04-26T00:50:00.002+02:002008-04-26T00:50:35.880+02:00

PACYFIZM. W zasadzie tyle co przekonanie, że pokój jest stanem godnym pożądania i że należy do niego dążyć.Ale w praktyce pacyfizm przejawia się zwykle w postaci dwóch zabobonów: 1. że można osiągnąć pokój rozbrajając narody pokojowe i 2. że żadna wojna nie jest moralnie dopuszczalna.Doświadczenie uczy, niestety, że rozbrajanie narodów pokojowych prowadzi do opanowania ich przez inne, wojownicze,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-3175690368472587152008-04-26T00:49:00.006+02:002008-04-27T07:04:31.768+02:00

PAŃSTWO. Organizacja roszcząca sobie prawo do monopolu fizycznego przymusu, gwałtu. Poszczególni ludzie nie mają prawa odbierać innym dużej części ich dochodów, a nawet majątku, przepisywać po której stronie mają jeździć, wydawać przepisów o tym, jak mają się zachowywać, a w razie gdy nie słuchają, zakuwać ich w kajdanki i więzić. Gdy to czynią, są nazywani przestępcami, względnie zbrodniarzami.

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-82021266093234760622008-04-26T00:49:00.002+02:002008-04-26T00:49:32.562+02:00

PATRIOTYZM. Miłość ojczyzny i rodaków bynajmniej nie jest zabobonem, ale cnotą godną pielęgnowania, podobnie jak miłość rodziny itd. Ale z patriotyzmem łączą się dwa wzajemnie przeciwne zabobony: jeden z nich przywiązuje do miłości ojczyzny zbyt dużą wagę i czyni z patriotyzmu nacjonalizm, a więc zabobon. Drugi, przeciwny mu, także miesza patriotyzm z nacjonalizmem, a nawet z rasizmem i potępia

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-4746253484091386532008-04-26T00:48:00.002+02:002008-04-26T00:49:03.040+02:00

PEWNOŚĆ. Mówimy, że ktoś jest czegoś pewny, kiedy nie może rozsądnie o tym czymś wątpić. Jestem np. w tej chwili pewny, że siedzę, że deszcz pada za moim oknem, że dwa i dwa to cztery i że jeśli deszcz pada, to nieprawdą jest, że nie pada. Istnieją dwa zabobony dotyczące pewności. Jeden z nich to sceptycyzm, zabobon polegający na twierdzeniu, że nikt nie jest nigdy niczego pewny, co jest nie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-48266112285372735582008-04-26T00:46:00.009+02:002008-05-13T00:13:49.297+02:00

POZYTYWIZM. Zabobonna filozofia wynaleziona w czasach nowożytnych przez filozofa francuskiego A. Comte’a. Według niej tylko nauki “pozytywne”, tj. przyrodnicze, mogą nam dać odpowiedź na wszystkie pytania, jakie można sobie rozsądnie stawiać. Wszystko inne jest zabobonem. W nowszej postaci (neopozytywizm) wszystko inne jest bezsensem, tj. bełkotem. Pozytywizm łączy się zwykle także z wierzeniem,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-28794002175534431472008-04-26T00:46:00.005+02:002008-04-26T00:47:06.387+02:00

POSTĘP. Wierzenie w ciągły postęp ludzkości ku coraz wyższym, lepszym stanom, ku rajowi na ziemi, ku “światłu” i tym podobnym, jest jednym z najszkodliwszych zabobonów, jakie odziedziczyliśmy po XIX wieku, i które jeszcze dziś panują na wielkich obszarach, zwłaszcza w krajach zacofanych i socjalistycznych, gdzie jest narzucony przez partie komunistyczne. Jego treść jest mniej więcej następująca:

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-59915787536347030262008-04-26T00:45:00.002+02:002008-04-26T00:46:11.668+02:00

PRAWDA WZGLĘDNA. Twierdzenie, że każda prawda jest względna, tak jak mówienie o “mojej prawdzie” itp. jest zabobonem. W rzeczywistości żadna prawda nie jest względna, a mowa o mojej prawdzie jest bełkotem. Mówimy bowiem, że dane zdanie jest prawdziwe dokładnie wtedy, kiedy to, co ono znaczy, jest tak, jak ono znaczy. Np. zdanie “Grzmi teraz w Krakowie” posiada prawdę, jest prawdziwe, dokładnie o

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-50577318424628218382008-04-26T00:44:00.002+02:002008-04-26T00:44:31.204+02:00

PROLETARIAT. Proletariat jest literalnie klasą ludzi, którzy nie posiadają niczego prócz dzieci (łacińskie proles). W czasach Marksa proletariat przemysłowy był rzeczywiście wielką klasą nędzarzy. Obecnie proletariusze stanowią tylko niewielki odsetek ludności. Z pojęciem proletariatu związanych jest w marksizmie kilka zabobonów.1. Twierdzi się, że proletariat jest klasą robotniczą. Ale

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-39134269685140548782008-04-26T00:43:00.005+02:002008-04-26T00:44:02.103+02:00

PSYCHOANALIZA. Freud, twórca psychoanalizy, ma wielkie zasługi w zwalczaniu dwóch niebezpiecznych zabobonów: materializmu, przeczącego istnieniu duszy i pozytywizmu, odmawiającego psychologom prawa do mówienia o przedmiotach leżących poza doświadczeniem (tzw. pojęciach teoretycznych). Psychoanaliza okazywała się także nieraz, w rękach dobrych znawców, pożyteczną metodą terapeutyczną. Ale i sam

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-74394417227544950692008-04-26T00:43:00.002+02:002008-04-26T00:43:30.236+02:00

PSYCHOLOGIZM. Zabobon polegający na sprowadzaniu logiki, a nieraz także innych nauk, do psychologii. Zgodnie z nim, przedmiotami tych nauk są zjawiska zachodzące w psychice ludzkiej. Tak wiec matematyk bada nie liczby, ale wyobrażenia liczb w swojej głowie. Dwaj zoolodzy, dyskutujący o właściwościach krokodyli, mówią nie o tych bydlętach, ale o wyobrażeniach krokodyli w ich głowach itd. Podłożem

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-64168871518627881822008-04-26T00:42:00.010+02:002008-04-29T03:26:58.521+02:00

RASIZM. Istnieją dwa rasistowskie i dwa antyrasistowskie zabobony. Najbardziej znany to mniemanie, że nie tylko istnieją różne rasy ludzkie, wyższe i niższe (co jest prawdopodobnie faktem), ale także, że wiemy, która z nich jest wyższa, a która niższa (co jest głupstwem, bo niczego takiego nie wiemy). Inny zabobon, połączony z pierwszym, u Niemców w latach trzydziestych i następnych twierdził, że

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-64236167308837412492008-04-26T00:42:00.006+02:002008-04-27T07:05:56.024+02:00

RACJONALIZM. Wypada rozróżnić co najmniej dwa znaczenia nazwy racjonalizm, szerokie i węższe, oświeceniowe. Racjonalizm w szerokim słowa znaczeniu nie jest zabobonem; jest nim nawet jego przeciwieństwo, irracjonalizm. Tak rozumiany racjonalizm to po prostu postulat, żądanie, aby człowiek postępował zawsze rozsądnie, zarówno w wyborze zdań, które uznaje za prawdziwe, jak i w decyzjach dotyczących

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-82388304824688915462008-04-26T00:41:00.007+02:002008-04-26T14:37:37.795+02:00

RELATYWIZM. Zabobon wyrażający się w powiedzeniu “wszystko jest względne (relatywne)”. Istotą relatywizmu jest uogólnienie teorii względności, dotyczącej zdań o ruchu ciał, na wszystkie zdania bez wyjątku. Teoria względności uczy m.in., że zdanie "A jest w ruchu” znaczy właściwie tyle co .A. jest w ruchu z punktu widzenia C”. Na przykład zdanie “butelka na stole w wagonie restauracyjnym jest w

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-86100471843220855462008-04-26T00:41:00.005+02:002008-04-26T00:42:07.175+02:00

REINKARNACJA. Zawleczony z Indii zabobon, według którego dusza człowieka po jego śmierci wciela się w różne zwierzęta, w innych ludzi itd. To wierzenie zakłada, że dusza ludzka jest rzeczą, jakimś kawałkiem, podobnym do kawałka drewna, które może przechodzić z jednego ludzkiego ciała do innego. Naprawdę jest tak, że dusza nie jest rzeczą, nie jest kawałkiem, ale po prostu jedną z treści danego

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-29572416044437154622008-04-26T00:39:00.008+02:002008-04-29T03:14:55.137+02:00

RELIGIA. Religii w ogóle, podobnie jak jarzyny, zdefiniować niepodobna. Na ogół nazywa się jednak w Europie religiami tzw. wielkie religie albo “religie książki”, tj. brahmanizm, buddyzm, mozaizm, chrześcijaństwo, islam. O tych i tylko tych religiach jest tutaj mowa. Z religią łączy się wiele zabobonów, których ofiarą padają zarówno ludzie wierzący, jak - i to znacznie częściej - niewierzący.

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-65507149818879810612008-04-26T00:39:00.002+02:002008-04-26T00:39:40.827+02:00

REWOLUCJA. Dosłownie tyle co przewrót, ale rewolucja oznacza nie każdy przewrót, lecz tylko przewrót zbrojny, mający na celu zdobycie władzy. Z tej dziedziny przeniesiono słowo do innych i mówi się np. o rewolucji w fizyce czy w sporcie. Rewolucja może być nieraz nie tylko moralnie dozwolona, ale może być też obowiązkiem, a mianowicie gdy się ją prowadzi przeciw uzurpatorowi, który bezprawnie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-44197192567137177102008-04-26T00:38:00.014+02:002008-04-27T07:12:15.755+02:00

ROZUM. Nazwa rozum ma co najmniej trzy różne znaczenia. W pierwszym znaczy tyle co rozsądek i jest przeciwieństwem bezrozumu, głupstwa. W drugim rozum to tyle, co umiejętność wnioskowania, wyciągania wniosków. W tym drugim znaczeniu rozum jest przeciwieństwem bezpośredniego doświadczenia przedmiotu, intuicji. Wreszcie w trzecim (oświeceniowym) znaczeniu słowa “poznać za pomocą rozumu” to tyle, co

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-35215071821189240592008-04-26T00:38:00.011+02:002008-04-26T14:38:30.513+02:00

SCEPTYCYZM. Zabobon polegający na tym, że się we wszystko wątpi. Według sceptycyzmu nie ma zdań prawdziwych, albo przynajmniej nie wiemy o żadnym, czy jest prawdziwe. W mniej radykalnej postaci sceptycyzm twierdzi, że nie możemy nigdy z pewnością wiedzieć, czy jakieś zdanie jest prawdziwe. Swoje wątpienie stosują sceptycy nawet do praw logicznych, np. zasady niesprzeczności, która głosi, że to

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-25705737880006066712008-04-26T00:38:00.008+02:002008-04-26T00:39:12.190+02:00

RÓWNOŚĆ. Ludzie są oczywiście nierówni: jedni są młodzi, inni starzy, jedni silni, inni słabi, mądrzy i głupi, szlachetni, zbrodniczy i tak dalej. Mało jest więc zabobonów tak idiotycznych jak wiara, że ludzie są równi. Jeśli ten zabobon mógł się tak rozpowszechnić, to głównie z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że przyjęcie fikcji, jakoby ludzie byli równi, okazało się pożyteczne jako podstawa

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-40673143993296081502008-04-26T00:37:00.006+02:002008-04-26T15:01:11.230+02:00

SCHOLASTYKA. Drugi okres filozofii średniowiecznej (XI-XVI wiek). Wyrazy scholastyka i scholastyczny bywają często używane przez niefachowców w pejoratywnym znaczeniu. Takie znaczenie nadał im wiek XVIII. Analogiczny odcień miała (wówczas) np. nazwa średniowiecznej sztuki gotyk. Powtarzanie kpin i fałszów głoszonych ongiś (nie tylko w XVIII wieku, ale przede wszystkim w czasie odrodzenia) jest

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-81526225640853019512008-04-26T00:37:00.002+02:002008-04-26T00:37:25.040+02:00

SCJENTYZM. Zabobon wielce rozpowszechniony w XIX wieku i dziś jeszcze często wyznawany w krajach zacofanych, a polegający na połączeniu dwóch zabobonów: pozytywizmu i wierzenia w bezwzględną pewność, osiągalną w naukach przyrodniczych. W rzeczywistości zarówno pozytywizm, jak i wierzenie w bezwzględną pewność wyników nauk przyrodniczych są zabobonami. Jeśli chodzi o tzw. prawa (wyniki indukcji

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-55555708559998466882008-04-26T00:35:00.003+02:002008-04-27T07:07:09.757+02:00

SEKTY. Wspólnoty religijne względnie parareligijne odznaczające się tym, że ich członkowie uważają przywódcę sekty, jej guru za bezwzględny autorytet, zarówno epistemiczny jak i deontyczny. Sekty mogą powstać zarówno wewnątrz wielkich wspólnot religijnych (kościołów) jak i poza nimi, ale mają zawsze ten sam charakter: wypowiedzi guru są uważane za objawienie boskie, jego rozkazy za bezwzględnie

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-10105249978254758072008-04-26T00:34:00.005+02:002008-04-26T00:35:08.252+02:00

ŚMIERĆ. Nic dziwnego, że śmierć, wydarzenie tak ważne dla każdego człowieka, otoczone jest całą chmurą dziwnych zabobonów. Jedne z nich zostały zawleczone ze starożytności - tak na przykład niejeden zabobon staroegipski - inne natomiast są wymysłem całkiem nowoczesnych filozofów, a mianowicie egzystencjalistów, z których niektórzy zasługują na miano filozofów śmierci.Aby zacząć od tych ostatnich,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-45640876167321885082008-04-26T00:34:00.002+02:002008-04-26T00:34:27.318+02:00

SOCJALIZM. Ruch zwalczający nie tylko kapitalizm, ale i prywatne przedsiębiorstwa, wskutek tego wspierający wszędzie, gdzie ma wpływ, potęgę biurokracji, tj. klasy urzędniczej na niekorzyść obywateli. Aczkolwiek więc nie wszyscy zwolennicy socjalizmu są również zwolennikami komunizmu w ciasnym (marksistowskim) słowa znaczeniu i wielu spośród nich przyznaje się do ideału demokratycznego,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-54609293024967042752008-04-26T00:32:00.004+02:002008-04-26T00:33:49.071+02:00

SOLIPSYZM. Skrajna i skrajnie zabobonna postać idealizmu teoriopoznawczego (podmiotowego). Zgodnie z nim istnieje tylko filozof przyznający się do solipsyzmu - wszyscy inni ludzie i rzeczy w świecie są tylko “ideami”, wyobrażeniami w jego umyśle. Solipsyzm jest jeszcze bardziej przeciwny zdrowemu rozsądkowi niż pospolity idealizm podmiotowy - jak gdyby łatwiej było przeczyć istnieniu rzeczy

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-34327864917584672402008-04-26T00:32:00.002+02:002008-04-26T00:32:48.827+02:00

SPIRYTYZM. Zabobonne wierzenie, według którego dusze zmarłych posiadają rodzaj subtelnego ciała, normalnie niewidocznego dla żyjących, ale które może być “wywołane” na seansach spirytystycznych. W przeciwieństwie do niektórych zjawisk parapsychicznych (np. podwójnego wzroku, lewitacji), które zdają się być stwierdzone naukowo, spirytyzm jest czystym zabobonem. Oczywistym powodem jego popularności

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-69964263823124531502008-04-26T00:31:00.004+02:002008-04-29T02:57:42.777+02:00

SPOŁECZEŃSTWO. Społeczeństwo, gromada względnie organizacja ludzka, ma zadziwiające cechy: z jednej strony wydaje się, że go w ogóle nie ma, bo na próżno szukamy w gromadzie ludzkiej czegoś, co by istniało poza poszczególnymi ludźmi, z drugiej strony jednak społeczeństwo działa na nas i to nieraz bardzo silnie - odczuwamy czasem dotkliwie jego władzę nad jednostką ludzką.Stąd z pojęciem

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-65679806092499596412008-04-26T00:28:00.002+02:002008-04-26T00:29:40.424+02:00

SPRAWDZALNOŚĆ. Cecha zdań, od której zależy ich sensowność. Zasada sprawdzalności brzmi: zdanie ma sens wtedy i tylko wtedy, gdy istnieje metoda pozwalająca na jego sprawdzenie. Tak np. zdanie “Moje okno jest teraz zamknięte” ma sens, bo dana jest razem z nim metoda sprawdzenie: mianowicie, jeśli spróbuję wyciągnąć rękę przez okno, napotkam na opór. Tak rozumiana zasada sprawdzalności jest

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-51435762410340575662008-04-26T00:27:00.004+02:002010-10-21T00:01:24.473+02:00

SPRZECZNOŚĆ. Sprzeczność zachodzi między zdaniem a jego zaprzeczeniem — na przykład między “deszcz pada” i “deszcz nie pada”; wtórnie mówimy o sprzeczności miedzy nazwą a tą samą nazwą poprzedzoną przez negację, na przykład między “biały” a “nie-biały”. Niemiecki filozof Hegel, słabo orientujący się w logice (do której teoria sprzeczności należy) pomieszał sprzeczność z przeciwieństwem. To

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-90660378636001193402008-04-26T00:26:00.006+02:002008-08-18T10:54:33.302+02:00

TAJEMNICA. W języku religijnym i pokrewnych nazywa się tajemnicami zdania dwojakiego rodzaju: takie, których nie potrafimy wytłumaczyć (zrozumieć, dlaczego tak jest, jak głosi tajemnica) i takie, które zawierają słowa niezrozumiałe. Podczas gdy tajemnice pierwszego rodzaju nie nasuwają trudności, z drugim rodzajem związany jest rozpowszechniony zabobon. Ten zabobon polega na mniemaniu, że

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-33987342424749165322008-04-26T00:26:00.005+02:002008-04-26T00:27:14.099+02:00

ŚWIATOPOGLĄD. Wyrażenie światopogląd, utworzone na wzór niemieckiego Weltanschauung, jest mętne (jak większość niemieckich wyrażeń filozoficznych) i ma kilka znaczeń. W jednym z nich, najbardziej zdaje się rozpowszechnionym, światopogląd to tyle co zespół zdań wyjaśniających całość doświadczenia danego człowieka, i to nie tylko doświadczenia faktów, ale także wartości. Światopogląd zawiera

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-44979629087282387592008-04-26T00:25:00.002+02:002008-04-26T00:25:56.025+02:00

TEORIA A PRAKTYKA. Zgodnie z rozpowszechnionym mniemaniem, teoria, tj. “czysta” nauka, nie mająca zastosowania w praktyce, jest bezcelowa i powinna być zaniechana, a nawet zabroniona (A. Comte). Jest to barbarzyński zabobon, który przy tym grozi sparaliżowaniem przyszłej praktyki. A mianowicie człowiek ma najróżniejsze potrzeby, między innymi także potrzebę wiedzy, którą zaspokaja “czysta” nauka.

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-13779538195523040832008-04-26T00:24:00.004+02:002008-04-26T14:57:31.123+02:00

TEORIA POZNANIA. W okresie upadku filozofii (XVI-XIX w.) rozpowszechniony był zabobon zwany teorią poznania. To samo wyrażenie oznacza co prawda także rozsądną dyscyplinę, której przedmiotem jest analiza poznania ludzkiego, jego metod itp. (epistemologia, metodologia nauk itd.). Ale teoria poznania praktykowana w filozofii nowożytnej jest zabobonem. Polega mianowicie na rozmyślaniu nad pytaniem,

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-13836786283610951472008-04-26T00:15:00.005+02:002008-04-26T00:16:20.903+02:00

TOLERANCJA. Tyle co znoszenie. Nazywamy “tolerancyjnym” człowieka, który toleruje, to jest znosi innych, ich poglądy, ich sposób życia itp. Tolerancja jest wypróbowanym sposobem współżycia w łonie tego samego społeczeństwa różnych grup ludzi, różniących się pod względem światopoglądu, względnie zasadniczych tez politycznych. W tej dziedzinie tolerancja jest pożyteczną dyrektywą ustrojową. Ale z

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-37414960117871094542008-04-26T00:15:00.002+02:002008-04-26T00:15:25.641+02:00

TOTALITARYZM. Pogląd, zgodnie z którym najlepszym ustrojem jest ustrój totalitarny, gdzie wszystko bez wyjątku poddane jest kontroli państwa. Totalitaryzm jest zapewne zabobonem, jako że nie może być całkowicie urzeczywistniony, a w każdym razie powoduje wiele cierpień. Ale szczególnie jasnym zabobonem jest utożsamienie z totalitaryzmem ustroju autorytatywnego, w którym nie ma demokracji

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-77423776398493394162008-04-26T00:14:00.002+02:002008-04-26T00:14:49.793+02:00

URZĘDNIK. Urzędnicy w ścisłym słowa znaczeniu, tj. członkowie państwowej biurokracji, wykonującej władzę (w przeciwieństwie do pracowników upaństwowionych przedsiębiorstw) są potężną klasą, złożoną w większości z pasożytów i wyzyskiwaczy. Nowsze badania wykazały, że w dziejach często są okresy, w których urzędnicy wyzyskują w okrutny sposób twórczych pracowników; tak było w dawnym Egipcie, tak

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-6579722160373562381.post-11270401844537826932008-04-26T00:12:00.004+02:002008-05-01T01:57:01.599+02:00

UTOPIA. Tytuł fantazji św. Tomasza Morusa, znaczy tyle co “bez-miejsce”, tj. ustrój nigdzie nie istniejący. Dziś oznacza fantastyczny, niemożliwy do urzeczywistnienia ustrój polityczny i społeczny. Utopia jest więc rodzajem mitu odnoszącego się do ustroju. Związany z tym zabobon twierdzi, że utopia, choć wiadomo, że jest fałszywym, niemożliwym ideałem, jest mimo to pożyteczna, bo zapładnia myśl

kwikhttp://www.blogger.com/profile/01383171369377160838noreply@blogger.com